Op 15 juni 2011 is de batcam online gegaan. Van de 21 camera's in en rondom het pand heb ik de 4 leukste geselecteerd. Omdat de groep vooral aan de noordkant actief is, heb ik 2 camera's gekozen die de noordelijke binnenmuur in de gaten houden. In de week voor 15 juni waren veel vleermuizen rondom camara 16 actief, dus ook deze camera staat nu online (nadat ik deze even heb schoongemaakt).
Camera's vanaf 15 juni. Er zijn 4 camera's online, 3 binnencamera's (nr 4,5 en 9) en 1 buitencamera (nr 14). De vleermuizen bevinden zich lang niet altijd voor de camera's. Met een camera valt namelijk maar een heel klein stukje van de enorme spouwmuur te bekijken. Op de binnencamera's zijn gedurende de dag heel af en toe vleermuizen te zien, de meeste 'rennen' snel voorbij. Veel mensen denken dat vleermuizen overdag slapen, dat is dus niet zo!. Voor camera 9 (degenen met de zwarte warmtemat) zijn op de nacht van 16 op 17 juni vanaf 22:00 vleermuizen in beeld geweest. In de nacht van 17 op 18 juni heeft een vleermuis continu kiekeboe met de camera gespeeld (hoofd door gat in muur en weer terug). De vleermuizen op de buitencamera komen wel op voorspelbare momenten voorbij zetten. Elke nacht tegen de avondschemering (momenteel tussend 22:30 en 23:15) vliegen dieren naar buiten. Vervolgens zwermen de hele nacht vleermuizen voor de camera's. Op de nacht van 16 op 17 juni heb ik de hele nacht zwermende dieren op de webcam gezien, ondanks het matige weer (vleermuizen zijn namelijk insekteneters, met harde wind en regen zijn minder insekten beschikbaar, dus zullen minder vleermuizen 'uit' jagen gaan). Ook in de nacht van 18 op 19 juni vlogen continu vleermuizen voor de camera's. Ik hoop binnenkort een weerstation te installeren, dan is het makkelijker te voorspellen of de vleermuizen binnen of buiten zitten.
16 juni 2011. Een drietal vleermuisvrijwilligers heeft het aantal vleermuizen in de kolonie in Waddinxveen geteld. Ondanks het winderige en koude weer telden ze 131 uitvliegers aan de noordzijde en 94 aan de zuidzijde (in totaal 225). Het aantal vleermuizen in de kolonie is dit jaar iets minder als voorgaand jaar (toen 299). In Zuid-Holland zijn ook andere verblijfplaatsen van meervleermuizen geteld. In Reeuwijk werden 406 (!!) meervleermuizen geteld, een absoluut record. Met andere bekende groepen ging het helaas een stuk minder goed. De groep in Aerlanderveen was verdwenen (hopelijk zijn de dieren verhuist naar een onbekend adres en niet bijvoorbeeld per ongeluk ingesloten tijdens een na-isolatie actie), ook de groep in Nieuwveen was weg (verdwenen als gevolg van de renovatie van de voorgevel).
20 juni 2011. Ik heb de binnencamera's in de zuidmuur (nr's 1 en 2) online gezet, aangezien daar continu vleermuizen op te zien zijn. De camera's zijn een beetje vies, maar ik ben bang dat als ik ze nu schoonmaak de vleermuizen schrikken (misschien houden ze niet van de geur van glassex?).
22 juni 2011. Er moet nog veel gebeuren, camera's blijven vies. Nog niet alle camera's draaien, etc. Dus vandaag nog maar weer een klusdag. De buitencamera's lijken wat problemen te hebben, condens voor de lens. En natuurlijk altijd en eeuwig spinnen. Wie er geduld voor heeft, het is erg leuk om te zien hoe een spin precies voor een camera (hun lievelingsplekje volgens mij) een web maakt. Vaak binnen een uur nadat ik hun web heb weg geveegd.
1 juli 2011. De vleermuizen groep woont nu weer volop aan de noordkant van het pand, dus ik heb twee camera's omgewisseld. Bijna dagelijks zijn vleermuizen voor camera 9 te zien. De lens van de camera wordt viezer en viezer. Ik durf de lens nu toch niet meer schoon te maken. Camera 9 bevindt zich in de technische ruimte, de plek waar ik aan het werk ben als ik in Waddinxveen zit. Toch wel gezellig, ben daar nooit alleen. Mijn 'vriendinnetjes' zijn continu hoorbaar vanachter het dunne wandje naar camera 9.
16 juli 2011. Om de zoveel tijd vang ik samen met een groepje vrijwilligers een aantal meervleermuizen op vliegroute om in detail het reproductiesucces van de groep te onderzoeken. Gisternacht ondanks de regen veel dieren gevangen. Het aantal gevangen jonge dieren was opmerkelijk hoog: 16 van de 26 dieren. Een goed jaar dus. De meeste jongen wogen al tussen de 15 en 17 gram. Dat zijn gezonde jongen die een goeie kans maken aankomende winter te overleven. We vingen ook een jong van 11 gram, een laatkomertje. Met de regen van afgelopen tijd heeft een dergelijk jong weinig gelegenheid om op te vetten en zal mogelijk aankomende winter niet overleven. Meervleermuizen hebben, net als alle andere vleermuizen, weinig natuurlijk vijanden. De winter vormt een belangrijke bottleneck. Voor zover bekend overleeft ongeveer 30% van de jonge dieren de winter. Meervleermuizen die hun eerste winter overleven kunnen tot 20 jaar oud worden.
In Waddinxveen staan ook Infraroodpoorten opgesteld, zodat ik kan bijhouden welke individueen in de kolonie aanwezig zijn. Bij een snelle inspectie van de resultaten viel op dat het merendeel van de volwassen dieren al weg was (op weg naar hun winterverblijven). Op dit moment zijn dus nog vooral jonge dieren en een paar oude tantes en oma's aanwezig. De groep meervleermuizen in Waddinxveen blijft vaak nog tot eind september intact. Op andere plekken in Nederland zijn de kraamgroepen al uiteen gevallen. De volwassen vrouwtjes zijn naar het zuiden en de jonge dieren zoeken elkaar op in een centraal gelegen 'hoofdverblijf'.
22 juli 2011. Vandaag weer alle camera's geinspecteerd. De camera in de koof bleek druk gebruikt (zie ook hoogtepunten voor videobeelden), dus deze heb ik nu live gezet. Andere minder gebruikte camera´s heb ik nu even uit gezet. Rond camera 9 is het nog steeds heel druk. Heel leuk, tijdens de avond schemering verlieten eerst de oudere pubers hun plek voor de camera. De 2 jonkies vlogen pas naar buiten toen alle andere al weg waren. Vanuit de technische ruimte kon ik ze duidelijk langs de muren horen lopen. Niels de Zwarte heeft vandaag een grote groep mensen meegenomen om naar de meervleermuizen te kijken. Het gaat om een vleermuisexcursie van KNNV afdeling Gouda. De 28 excursiedeelnemers hebben genoten van het spectakel. Toevallig zaten alle, 138 !!! meervleermuizen aan de noordkant (de kant waar Niels stond). Ik stond samen met nog één excursiedeelnemer aan de zuidkant en wij hadden helemaal geen uitvliegende vleermuizen (gelukkig wisten we dat eigenlijk al). Nu is 138 dieren in week 29 iets minder dan gemiddeld waargenomen in de afgelopen 6 jaar (dat gemiddelde ligt rond de 170 dieren), maar aangezien het totaal aantal dieren op 16 juni ook al lager lag, mag ik niet klagen met die 138 dieren. Vooral als je bedenkt dat dit voor jonge dieren zijn. Dan is het reproduktiesucces van de groep toch nog behoorlijk geweest, ondanks de slechte zomer. Meestal krijgt ongeveer 70% van de volwassen vrouwtjes elk jaar 1 jong, even rekenen, dan zouden we dit jaar maximaal 157 jongen moeten hebben. Rond de 138 (incl nog een paar volwassenen) is best goed. En let wel: de sterfte van de jongen in de eerste week is altijd best hoog.
30 juli 2011. Vandaag even gekeken waarom nauwelijks dieren voor webcam camera's 9 en camera in de koof te zien zijn. Volgens mij zijn meervleermuizen toch een beetje camera schuw, ze zitten nu weer allen aan de zuidkant (en die had ik net weer uitgezet). Voor camera 2 en 6. Camera2 heeft het zelfs zo goed gedaan dat ik nu een geheel zwart beeld zie, ojee, hopelijk dat de camera het nog doet. En 6, tja, ook daar is nu niks meer op te zien behalve heel mooie close-up keuteltjes. Toch maar weer binnenkort even camera poetsen...
Hoogtepunten webcam
Op deze webpagina staat een overzicht van de hoogtepunten van de webcam in Waddinxveen.
Zwermen op 14 mei 2011. Vleermuizen zijn hele sociale dieren. Na een nacht jagen gaat de hele groep voor de invliegopening rondjes vliegen (zwermen). Dit gedrag dient om elkaar te vertellen welk huis (of invliegopening) er aankomende dag gebruikt gaat worden. Een groep zwermende vleermuizen is namelijk voor soortgenoten (en ook voor mensen), van verre hoorbaar. Ook heeft dit zwermgedrag te maken met de 'angst' om alleen naar binnen te vliegen (stel dat er een predator binnen zit). Op dit videofragment is te zien hoe een aantal vleermuizen rondjes vliegt voor de invliegopening. Af en toe maakt een dier een schijnlanding om weer verder te vliegen. Ook kruipen af en toe dieren naar binnen.
Uitvliegen op 18 mei 2011. Elke avond vliegt de gehele groep naar buiten om te gaan jagen. In Waddinxveen hebben de vleermuizen 6 uitvliegopeningen tot hun beschikking. Bij 2 van deze openingen staat een camera die close-up beelden maakt. Het uitvliegen van meervleermuizen gaat razendsnel. Binnen een uur zijn 225 vleermuizen uitgevlogen. Hier een kort video-fragment.
Baby transport op 15 mei 2011. Bij vleermuizen is de duur van de zwangerschap variabel. Vanaf begin april zijn meervleermuizen zwanger. Om de gehele zwangerschap af te ronden hebben ze ongeveer 21 dagen nodig waarop ze voldoende voedsel (muggen) kunnen vinden om hun ongeboren jong te laten groeien. Als gevolg van het mooie voorjaar in 2011 zijn de jongen dit jaar vroeg geboren. Op de camera beelden zijn op 15 mei 2011 al jonge vleermuizen te zien. De meeste zijn nog heel klein en lopen mee onder de vleugel van moeders.
Samen op een hoop op 3 juni 2011. Vleermuismoeders laten gedurende de nacht hun jongen in de kraamkolonie achter. De jongen zoeken een warm plekje op op de thuiskomst van hun moeder af te wachten. In dit geval voor de camera. Tussen 1 uur en 2 uur hing op 3 juni 2011 een grote groep jongen voor de camera. Zo af en toe zie je een grote vleermuis langs komen. Het gaat allemaal heel snel, mogelijk dat de jongen dan gezoogd worden.
De nacht van 16 op 17 juni 2011 was koud en winderig. Ondanks het koude weer zijn in totaal 225 vleermuismoeders naar buitengevlogen om te jagen. Halverwege de nacht komen ze weer terug om hun jong te zogen. Sommige gaan ook even voor de camera zitten, misschien even opwarmen? Note: enkele oudere dieren zijn te herkennen door een ring om hun onderarm.
Vervolg videofragment van de nacht van 16 op 17 juni 2011. Op deze beelden is te zien hoe moeders hun jongen naar een plek voor de camera (de tijdelijke crèche) brengen. De jonge vleermuizen zijn iets kleiner en vooral veel dunner. Verder vallen hun relatief lange oren op.
In de Coenecoop kolonie hangen ook een aantal camera's waarvan de beelden niet live worden uitgezonden. Bij deze camera's kan getest worden welke opstelling het beste werkt. Hierbij de resultaten van camera 11 tussen juni en juli 2011.
In een brede koof staat een veel belovende camera uitgerust met alles wat vleermuizen prettig zouden moeten kunnen vinden (lees: lekker warm). Tot nu toe worden wel af en toe vleermuizen in de koof waargenomen, maar deze gaan niet op de ingerichte plekken zitten. Dat is jammer, want dan zijn ze dus niet te zien. In Juli lieten een aantal vleermuizen zich eindelijk voor de camera verleiden. Wel natuurlijk weer in een onmogelijk hoekje, maar toch!
De afgelopen paar dagen was steeds een grote groep vleermuizen te zien voor camera 9. De groep was heel dynamisch, de hele dag kwamen nieuwe dieren langs om even voor de camera te soezen. Opmerkelijk dat de plek voor de camera afhankelijk lijkt te zijn van de leeftijd van de dieren. Bovenin beeld zijn hangen de pubers, vleermuizen van rond de 6 weken oud. Rechts onderin beeld zit 1 babytje (een laatkomertje) en later kruipt er nog een andere baby bij.
Bovenin beeld zit een groep pubers en onderin beeld een iets jongere meervleermuis. Deze is wat rek en strek oefeningen aan het doen.
Het blijkt niet makkelijk, het bepalen van de leeftijd van de vleermuizen die zich voor de webcam laten zien. De vleermuizen kruipen ook steeds zo snel! In de volgende beelden een verkorte cursus herkenning.
Webcam inrichten
Sinds 2007 is A-J Haarsma voor Natuurmonumenten bezig om een webcamera te installeren in de spouwmuren van een vleermuis verblijf. Dat is nog niet zo gemakkelijk. Hieronder een kort video verslag.
Inleiding In Nedeland hebben bijna alle huizen spouwmuren. Een spouwmuur is een muur met een open ruimte (spouw) tussen het binnen- en buitenblad. De spouw voorkomt vochtdoorslag van buiten naar binnen en is zorgt voor isolatie tegen koude en geluid. Veel vleermuizen wonen in spouwmuren, via bijvoorbeeld een kier tussen de dakpannen en de spouwmuur kunnen ze de spouwmuur in kruipen. We willen graag weten hoe vleermuizen precies in spouwmuren wonen: zitten ze vooral aan de bovenrand, hangen ze in grote groepen in de muur of juist alleen? Dit is een kleine selectie van vragen die we zullen onderzoeken door kleine camera's in de muur te plaatsen.
Plaatsing camera's We weten niet waar vleermuizen in een spouwmuur wonen, dus in feite is het ook heel lastig om ze daar te filmen. Wat is de meest optimale plek voor een camera? Een volgend probleem is de afmeting van de camera. Een spouwmuur is maar heel smal (ca 4 cm), er zijn dus hele smalle camera's nodig. Gelukkig is een spouwmuur wel heel groot, met één camera is het mogelijk een groot gebied te bekijken. In totaal zijn er in één vleermuisverblijf 16 camera's in de spouwmuren geplaatst. De meeste camera's kijken omhoog. De vleermuizen bevinden zich dus over het algemeen boven de camera. Om de vleermuizen te zien wordt gebruik gemaakt van infrarood licht (zie foto), omdat de vleermuizen dit niet zien.
Hoe reageren vleermuizen dan op een camera? Vinden ze die eng of juist niet? Hier volgen beelden van een algemene inspectie van de camera. Conclusie: goed gekeurd!
Ook de rest van de groep komt even langs op inspectie
'
De vleermuizen vinden de camera helemaal niet vervelend. Een camera is namelijk lekker warm. Daar kun je dus boven gaan hangen, met je snoet op de camera. Leuk voor de vleermuis, maar niet zo leuk voor ons. Bovendien, omdat de camera onder de vleermuizen hangt wordt deze dus al snel vol gepoept. Dat is niet bevoordelijk voor de beeld kwaliteit.
De oplossing is de camera en de infraroodlamp (die is het warmste) iets uit elkaar hangen. Als een vleermuis dan boven de lamp gaat hangen wordt in ieder geval de camera niet vies. Tja, dan is het natuurlijk lastig om de juiste hoek te vinden. In dit geval hangt de vleermuis wel boven de lamp, maar is zij ook niet goed te zien op de camara.
Nog een keer proberen de camera anders op te hangen, ah, zo iet het wel goed.
Ook het volgende vrouwtje vind dit een prima plek om even flink te poetsen. Let vooral ook op hoe flexibel vleermuizen zijn. Hangend aan één poot kunnen ze hun hele lijf schoonmaken.
Het is natuurlijk ook mogelijk met een hele groep boven een camera te hangen. Dan wordt de camera toch nog steeds snel vies.
Wat doen de vleermuizen dan zoal in de spouwmuur? Elke avond vliegen vleermuizen tegen de schemering naar buiten. De hele groep gaat dan in ganzenpas op pad naar de uitvliegopening. Deze bevindt zich aan de rechterkant van het verblijf.
In de zomer komen de volwassen vrouwtjes halverwege de nacht terug om hun jong te zogen. Op de filmbeelden is te zien dat deze vrouwtjes een jong hebben: rondom de tepel is een kale plek te zien. Vaak hebben de jongen zoveel dorst dat ze ook enkele haren rondom de tepel opzuigen. Dit is moeilijk te zien hoor, want de vrouwtjes kruipen heel snel!
Ook leuk te zien, sommige vleermuizen in dit verblijf zijn gemerkt met een ring aan de onderarm. Deze ringen zijn aangebracht tussen 2002 en 2005, deze vleermuis is dus al minimaal 5 jaar oud.
Omdat de spouwmuur wel erg smal is, is er ook een breder stukje spouwmuur gemaakt. Omdat blijkt dat vleermuizen erg goed te ''lokken'' zijn met warmte, is in deze spouwmuur een grote warmtelamp aaagebracht (onder in beeld). Maar zo makkelijk laten vleermuizen zich niet lokken, ze kruipen lekker weg in een hoekje. Onzichtbaar voor de camera, maar wel lekker warm.
Het is de hele winter rustig geweest in de kolonie. De meeste dieren hebben ergens anders overwinterd. Rond half maart arriveerde de eerste dieren. Al vrij snel konden ook vleermuizen op de camera worden waargenomen. Rond half april was al meer dan 75% van de totale groep aanwezig. En zoals op deze beelden te zien is, zwanger.
We hebben een nieuwe camera in de muur gemonteerd. Deze camera is zo opgehangen dat de vleermuizen de lens iets minder snel kunnen volpoepen. Op 14 april 2011 is het al een drukk bedoeling in de muur.
Het kruipgedrag van de vleermuizen in de muur lijkt soms een beetje willekeurig, van links naar rechts en weer terug. Of misschien is de groep gewoon een beetje camera schuw.
We hebben een warmtemat in de muur opgehangen. Dat is zo'n mat voor mensen met koude voeten met een tijdklok om oververhitting te voorkomen. De meervleermuizen vinden dat heerlijk. Op de foto een kleurafbeelding van de mat, camera en de kier in de muur. De kier in de muur is de doorkruipopening die de vleermuizen gebruiken om naar de mat te kruipen.
Jammer dat het merendeel van de dieren achter de mat gaat zitten, onzichtbaar voor de camera. Gelukkig kruipt af en toe een vrouwtje voor de lens. Eén vrouwtje gaat zich zelfs even lekker poetsen voor de camera.
Zo net voor de camera tegen de warmte mat is blijkbaar een goede poetsplek. Op 4 mei 2011 komt het een na het andere vrouwtje even langs.
De hele groep is nu naar de zuidkant van het pand verhuisd. Daar zijn ze te zien op camera 1 en 2. Hier de beelden van camera 2.
Cam 1 op 19 mei 2011.
Foto toevoegen
Om foto's van vleermuizen toe te voegen moet u eerst inloggen . Als ingelogd gebruiker kunt u twee knoppen indrukken (zie pictogram):
een nieuwe categorie toevoegen
een bestand naar de site uploaden
Niets van deze website mag worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt door middel van druk, microfilm, fotocopie, plaatsing van teksten en/of afbeeldingen op andere websites of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteurs/makers.
Foto en video
