Om in het donker de weg te kunnen vinden en voedsel te kunnen zoeken hebben dieren speciale aanpassingen nodig. Veel nachtdieren hebben opvallend grote ogen en een reflecterende laag achterin het oog ("kattenogen"). Met deze ogen kunnen ze bij heel weinig licht toch nog zien. Maar dergelijke ogen zijn onvoldoende als je op kleine insekten jaagt en dat ook vaak in het pikdonker moet doen.
Daarom gebruiken vleermuizen niet hun ogen maar hun oren om te "zien".
Om zich te oriënteren zendt een vleermuis een signaal uit dat weerkaatst op voorwerpen in de omgeving. Die weerkaatsing (echo) vangt ze op met haar oren en daardoor kan ze plaats (lokatie) en vorm van die voorwerpen bepalen. We noemen deze manier van "kijken met je oren" echolocatie. De vleermuis maakt de geluiden met haar stembanden.
Om aan de hand van echo's een scherp beeld te kunnen vormen, moet een vleermuis zeer hoge geluiden maken (ultrasone geluiden). De echolocatiegeluiden van vleermuizen zijn daarom zo hoog (van ongeveer 15 Khz tot 120 Khz) dat mensen ze meestal niet kunnen horen. Mensen kunnen geluiden tot 20 Khz horen.
De echolocatiegeluiden van vleermuizen zijn niet altijd hetzelfde. Sommige vleermuizen zenden de geluiden uit via hun mond, andere via hun neus. Verschillende soorten kunnen erg verschillen in het echolocatiegeluid dat ze maken. Daarnaast kan een vleermuis zijn echolocatie aanpassen aan de omgeving waar hij vliegt en zijn manier van jagen.
Aan het uiterlijk van vleermuizen kun je goed zien dat echolocatie voor hen erg belangrijk is. De vorm van de oren en snuit is vaak helemaal aangepast aan het uitzenden en ontvangen van geluidssignalen.

Naast echolocatie geluiden maken vleermuizen ook zogenaamde sociale geluiden. Die zijn meestal veel lager van toonhoogte en vooral voor jonge mensen goed te horen. Hiertoe behoort onder andere de baltsroep van de dwergvleermuis.
Ook de sociale geluiden van onderling communicerende vleermuizen in een kolonie zijn vaak door mensen te horen.

Met behulp van een ultrasoon-ontvanger, een zogenaamde bat-detector, zijn de geluiden van vleermuizen voor mensen hoorbaar te maken. Bovendien kunnen, na enige oefening, de meeste soorten aan de hand van hun geluiden op naam worden gebracht. Met de komst van de bat-detector is het vleermuisonderzoek dan ook veel eenvoudiger geworden.

Home (met menu !) | nieuws | sitemap | index A-Z | zoeken | feedback | over de website
over vleermuizen | vleermuizen in Nederland | vleermuizen in huis | vleermuis gevonden? |
bescherming | onderzoek en monitoring | landelijke telavond | werkgroepen |
agenda | literatuur | links

© Vereniging voor Zoogdierkunde en Zoogdierbescherming (VZZ), 2003 Niets van deze website mag worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt door middel van druk, microfilm, fotocopie, plaatsing van teksten en/of afbeeldingen op andere websites of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteurs/makers. Over copyright.