Gewone dwergvleermuis

Pipistrellus pipistrellus

home | Vleermuizen in Nederland | Gewone dwergvleermuis

Uiterlijk
De gewone dwergvleermuis is in Nederland de meest voorkomende vleermuis en veel mensen kennen de gewone dwergvleermuis als de kleine, grillig fladderende vleermuis die ze 's avonds boven de tuin of de straat zien vliegen.
Het is een kleine vleermuis, met een gewicht van 3,5-8 gram. De vleugels zijn met een spanwijdte van 18 tot 24 cm naar verhouding vrij lang en smal. De vacht is overwegend roestbruin tot donkerbruin op de rug en geelbruin tot lichtgrijs op de buik. De vleugels, oren en het gezichtje zijn donkerbruin tot zwart.

Verspreiding en habitat
De gewone dwergvleermuis is een algemene soort in Nederland en komt vrijwel overal in Nederland voor. In elk dorp of stad kunnen wel één of meerdere kolonies worden aangetroffen, zowel in drukke stadscentra als rustige buitenwijken. Ook op het platteland zijn ze te vinden zolang het landschap daar niet te open is.
De gewone dwergvleermuis is een soort van gesloten tot half open landschap. Ze jaagt relatief snel en wendbaar in een grillige vlucht met veel bochten en lussen. Ze vliegt daarbij op enige afstand (1 tot 8 m.) langs de vegetatie, op een hoogte van 2 tot 5 m, maar soms ook veel hoger, bijvoorbeeld bij een flatgebouw. Gewone dwergvleermuizen jagen in de beschutting van opgaande elementen: in bebouwing in tuinen en bij straatlantaarns, bij wateren, in bossen en langs de bosrand en in en langs lanen, bomenrijen, singels, houtwallen en holle wegen. Gewone dwergvleermuizen vangen diverse gewoonlijk kleinere prooidieren uit de lucht en pakken dat wat voorhanden is. Ze eten voornamelijk muggen, dansmuggen, schietmotten, maar ook haften, gaasvliegen, nachtvlinders en soms ook kleine kevers.

Verblijfplaatsen
Gedurende het hele jaar gebruiken gewone dwergvleermuizen vooral gebouwen als verblijfplaats.
In het voorjaar (mei-juni-juli) groeperen de vrouwtjes zich in kraamkolonies in spouwmuren, achter betimmering en daklijsten, of onder dakpannen. In de kraamkolonie worden de jongen geboren en grootgebracht. Ieder vrouwtje krijgt 1 jong per jaar. De grootte van een kraamkolonie kan variëren van enkele tientallen tot meer dan tweehonderd dieren. In deze periode zitten de mannetjes apart in kleine groepjes of alleen.
Gewone dwergvleermuizen zijn op zich plaatstrouw, maar gebruiken meerdere verblijfplaatsen en verhuizen relatief vaak. Ze jagen hoofdzakelijk binnen een straal van circa 2 km maar ook wel tot op 5 km van de verblijfplaats. Vliegroutes liggen zoveel mogelijk langs lijnvormige landschapselementen.
Over het algemeen merken de bewoners van een huis weinig of niets van de aanwezigheid van dwergvleermuizen in hun spouwmuur of een andere ruimte van hun huis. Maar soms kunnen de vleermuizen geluidsoverlast of stankoverlast veroorzaken of kan er een vleermuis per ongeluk in een woonruimte terecht komen. Kijk op de pagina over "vleermuizen in huis" voor meer informatie.

Winterslaap
Gewone dwergvleermuizen gebruiken over het algemeen ook gebouwen als winterslaapplaats. Overwinterende dieren zijn gevonden in spouwmuren, achter daklijsten en onder dakpannen. Daarnaast worden ze ook wel gevonden in spleten in muren van kerktorens en forten en ook in spleten in groeven. Ze kiezen meestal de wat warmere en droge plaatsen. Ze overwinteren alleen of in grote groepen.
Gewone dwergvleermuizen zijn in onze zachte winters geen "diepe" slapers. Bij mild weer in de winter gaan ze regelmatig op jacht. Soms ook overdag!
In West-Europa is de gewone dwergvleermuizen een standvleermuis. Dat wil zeggen dat dieren geen grote afstanden afleggen tussen zomer- en wintergebied.

Tekst: IKL
Tekstbewerking: Erik Korsten

© Vereniging voor Zoogdierkunde en Zoogdierbescherming (VZZ), 2003 Niets van deze website mag worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt door middel van druk, microfilm, fotocopie, plaatsing van teksten en/of afbeeldingen op andere websites of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteurs/makers. Over copyright.